زَوْجَها « 1 » . « 2 » مؤلف گويد كه : اين حديث وبعضي از أحاديث ديگر كه ذكر نكرديم - مثل آن كه منقول است كه زن از استخوان كج خلق شده است ، اگر خواهى أو را راست كنى شكسته مىشود واگر با أو مدارا كنى از أو منتفع مىشوى « 3 » - دلالت مىكند بر آنكه حضرت حوّا از دندهء پهلوى حضرت آدم آفريده شده است ، ومشهور ميان مفسران ومورخان أهل سنّت اين است ، وايشان استدلال كرده‌اند به آنچه نقل كرده‌اند از رسول خدا صلّى اللّه عليه وآله وسلم كه : چون حق تعالى حضرت آدم را خلق كرد ، أو را به خواب برد ، پس حوّا از يك دنده از دنده‌هاى چپ أو آفريده شد ، پس بيدار شد أو را ديد وميل كرد به جانب أو والفت گرفت بسوى أو چون از جزو أو خلق شده بود ، وبه اين آيهء كريمه كه گذشت نيز استدلال نموده‌اند ، زيرا كه فرموده است : « خدا خلق كرده است شما را از يك نفس » ، واگر حوّا از آدم مخلوق نشده باشد ، از دو نفس خلق شده خواهند بود ، وباز فرموده است : « خلق كرد از آن نفس جفت أو را » ، واين هم دلالت مىكند بر اينكه حوّا از آدم مخلوق شده است « 4 » . وجمعى از علماى عامه وأكثر علماى خاصه را اعتقاد آن است كه : از جزو آدم مخلوق شده است وجزو را رد كرده‌اند كه ضعيف است ، وجواب از آية به چند وجه مىتوان گفت : امّا أول آية ، پس ممكن است كه مراد اين باشد كه شما را از يك پدر خلق كرده است ، واين منافاة ندارد با اينكه مادر هم دخل داشته باشد ، وممكن است كه « من » ابتدائي باشد ، يعنى از يك نفس خلق كرده شما را ، يعنى أول أو را آفريد . امّا آخر آية ، پس جواب مىتوان گفت كه : مراد از خَلَقَ مِنْها اين باشد كه از جنس ونوع آن نفس جفت أو را خلق كرد ، چنانچه در جاى ديگر فرموده است كه : « خلق كرد از

--> ( 1 ) . سورهء نساء : 1 . ( 2 ) . علل الشرايع 16 . ( 3 ) . عرائس المجالس 29 ؛ تفسير ابن كثير 1 / 385 ؛ تفسير قرطبى 1 / 301 . ( 4 ) . تفسير فخر رازي 9 / 161 .